„Dał nam przykład Bonaparte”. Marszałkowie Napoleona, cz. 1.

 

Dekretem z dnia 19 V 1804 r. Napoleon nadał osiemnastu swoim generałom godność marszałków Wielkiej Armii. Byli to: François Christophe Kellerman, François Joseph Lefebvre, Catherine-Dominique de Pérignon, Jean Sérurier, Alexandre Berthier, Joachim Murat, Adrien Moncey, Jean-Baptiste Jourdan, André Masséna, Pierre Augereau, Jean Baptiste Bernadotte, Nicolas Jean de Dieu Soult, Guillaume Brune, Jean Lannes, Édouard Mortier, Michel Ney, Nicolas Davout, Jean-Baptiste Bessières. W latach 1807 – 1815 nominowanych na ten stopień zostało jeszcze ośmiu generałów: Claude Victor-Perrin, Etienne Macdonald, Auguste Marmont, Nicolas Oudinot, Louis Suchet, Laurent de Gouvion St Cyr, Józef ks. Poniatowski, Emmanuel Grouchy.

„Trudno o ciekawszy temat niż losy dwudziestu sześciu marszałków napoleońskich, tworzących rzadko spotykany w historii zbiór barwnych charakterów i zadziwiających karier. Przez kilkanaście lat ludzie ci, nazywani przez własnych żołnierzy „wielkimi czapami” prowadzili do walki armię francuską, wywracając trony, zmieniając granice i siłą zastępując stary porządek nowym, toteż ich zalety, i wady, talenty i nieudolność wpływały decydująco na zwycięstwa i klęski Napoleona, a zatem na losy świata” – pisał nieodżałowanej pamięci Andrzej Nieuważny we wstępie do znakomitej biografii zbiorowej „Napoleon i jego marszałkowie” autorstwa Archibalda Macdonella.

Trudno byłoby też zliczyć wszystkie ilustracje, portrety, sceny batalistyczne etc., w których znalazły się podobizny marszałków Wielkiej Armii. Na naszej wystawie ich postaciom poświęciliśmy sporo miejsca. Na szczególną uwagę zasługują unikatowe archiwalia podpisane własnoręcznie przez marszałków Cesarstwa, ale też pocztówki i grafiki przedstawiające tych najwyższych rangą żołnierzy Napoleona. W warstwie edukacyjnej – postacie marszałków przybliża oddzielna plansza, na której zestawiono ich malarskie i graficzne podobizny.

Oczywiście miejsce szczególne zajmuje wśród nich polski bohater narodowy – ks. Józef Poniatowski, minister wojny i wódz naczelny armii Księstwa Warszawskiego, nominowany na marszałka Cesarstwa w dniu 16 X 1813 r., podczas bitwy pod Lipskiem. Księciu Józefowi poświęcimy osobny wpis.

W niniejszym wpisie chcemy pokazać pierwszy chronologicznie epizod marszałkowskiej służby – czyli uroczystość oficjalnego zaprzysiężenia. Przedstawiono ją na pocztówce z grafiką opisaną „Serment des Maréchaux au Palais du Louvre” („Przysięga marszałków w Luwrze”). Pocztówka pochodzi ze zbiorów p. Macieja Prószyńskiego. Wydana została – w serii „Napoleon i jego epoka” – przez spółkę sławnych francuskich fotografów – braci Étienne’a i Antonina Neurdein (sygnatura ND Phot.), w początkach XX w. Grafika przedstawia moment wręczenia nowo mianowanym marszałkom głównego atrybutu ich władzy – buław marszałkowskich. Na pierwszym planie widać dziewiętnaście osób (łącznie z umieszczonym w centrum Napoleonem), z czego grupa dziewięciu z nich po prawej to marszałkowie w charakterystycznych mundurach „wielkich” (z haftem z liści dębowych), w bezpośrednim otoczeniu Napoleona znajdują się marszałkowie, noszący płaszcze i żaboty jako ceremonialne dodatki do galowych mundurów (są to zapewne czterej tzw. honorowi marszałkowie senatu: Kellerman, Lefebvre, Pérignon i Sérurier). Grupa trzech żołnierzy stojących po prawej (przy kariatydach) posiada mundury oficerskie bez haftów marszałkowskich. Jakkolwiek ze względu na wielkość grafiki trudno rozpoznać twarze poszczególnych osób to wydaje się, że siódmy od prawej stoi Augereau, dziewiąty zaś – Lannes (obaj zwróceni twarzami w kierunku patrzącego).

Plansza edukacyjna „Marszałkowie Napoleona” 

Pocztówka „Serment des Maréchaux au Palais du Louvre” („Przysięga marszałków w Luwrze”, seria „Napoleon i jego epoka” ), kolekcja Macieja Prószyńskiego, wyd. Étienne i Antonin Neurdein, sygn. ND Phot.,  Paryż, pocz. XX w.

Muzeum Zbrojownia na Zamku w Liwie jest samorządową instytucją kultury której organizatorem jest Samorząd Województwa Mazowieckiego

Skip to content
Ta witryna ma na celu zapewnienie dostępności cyfrowej osobom niepełnosprawnym. Nieustannie poprawiamy komfort użytkowania dla wszystkich i stosujemy odpowiednie standardy dostępności.