prof. dr hab. Jolanta M. Marszalska – UKSW
prof. dr hab. Janusz Grabowski – AGAD
ks. prof. dr hab. Waldemar Graczyk – UKSW
mgr Eliza Czapska – Dyrektor Muzeum Zbrojowni na Zamku w Liwie
Patronat medialny: Radio dla Ciebie, Głos Węgrowa i Okolic, Dzieje się na Mazowszu, Katolickie Radio Podlasie i podlasie24.pl.
Program konferencji:
22 maja 2026 r.
Panel I – Polityka
Prowadzenie: prof. dr hab. Jolanta M. Marszalska
9.45 – Rozpoczęcie konferencji Eliza Czapska – Dyrektor zamku w Liwie;
ks. prof. dr hab. Waldemar Graczyk – Dziekan Wydziału Nauk Historycznych UKSW)
10.00-12.10 – Obrady plenarne
10.00-10.20 – dr hab. prof. ucz. Dariusz Sikorski (UAM) – Pierwsza „inkorporacja” Mazowsza. Przynależność polityczna Mazowsza w monarchii pierwszych Piastów.
10.20-10.40 – prof. dr hab. Stanisław Rosik (UWr) – Pokonani i zwycięscy: Mazowsze w tworzeniu Polski vs Polska w tworzeniu Mazowsza. W kręgu najdawniejszej historiografii.
10.40-11.00 – dr hab. prof. ucz. Dariusz Karczewski (UKW) – Mazowsze Płockie jako lenno Królestwa Czeskiego w XIV wieku. Uwarunkowania polityczne i prawne.
11.00-11.20 – Prof. dr hab. Wojciech Fałkowski (UW) – Rok 1462 w Koronie i na Mazowszu – czas przełomu.
11.20-11.40 – prof. dr hab. Wiesław Długokęcki (UG) – Geograficzne, polityczne, społeczne i gospodarcze aspekty kształtowania się granicy mazowiecko-pruskiej (krzyżackiej) w średniowieczu
11.40-12.10 – Dyskusja
12.10-12.30 – Przerwa kawowa
Panel II – Dynastia i Kościół
Prowadzenie: Prof. dr hab. Wojciech Fałkowski
12.30 -12.50 – prof. dr hab. Janusz Grabowski (AGAD, UKSW) – Czy Janusza III „otruła czarownica”? Rozważania na temat przyczyny zgonu ostatniego Piasta mazowieckiego.
12.50-13.10 – dr hab. Krzysztof Skwierczyński, prof. UW – Kulturotwórcza rola biskupstwa na wczesnośredniowiecznym Mazowszu.
13.10-13.30 – prof. dr hab. Jerzy Sperka (UŚ) – Związki rodzinne książąt górnośląskich z Piastami mazowieckimi w XIV i XV wieku.
13.30-13.50 – prof. dr hab. Anna Pobóg – Lenartowicz (UO) – Związki dynastyczne Mazowsza ze Śląskiem w średniowieczu. Przykład Piastówien mazowieckich.
13.50-14.10 – dr Zbigniew Witczak (UO) – Kanonicy regularni jako aktorzy życia gospodarczego Mazowsza i Śląska w średniowieczu – przykład Czerwińska, Wrocławia i Żagania.
14.10-14.40 – Dyskusja
14.40-15.30 – Przerwa obiadowa
Panel III – Dynastia i Kościół
Prowadzenie: prof. dr hab. Janusz Grabowski
15.30-15.50 – Prof. dr hab. Andrzej Radzimiński (UMK) – Duchowieństwo diecezji płockiej w społeczeństwie Mazowsza w późnośredniowiecznych dokumentach Stolicy Apostolskiej
15.50-16.10 – dr Michał Skoczyński (UAM) – Ostatni Książęta Mazowieccy jako patroni Kościoła (ze szczególnym uwzględnieniem patronatu nad święceniami kapłańskimi)
16.10-16.30 – dr hab. Leszek Zygner, prof. PANS Ciechanów – Książęce fundacje klasztorne na Mazowszu w XIV i XV wieku.
16.30-16.50 – mgr Karol Wilczyński (UKSW) – Proces zmiany stanowiska biskupów płockich wobec inkorporacji Mazowsza do Korony (poł. XV w. – 1526)
16.50-17.10 – dr Patrycja Herod – Tłumaczenie statutów książąt mazowieckich przez Macieja z Różana w 1450 roku i znaczenie tego zbioru dla rozwoju prawa na Mazowszu w okresie poprzedzającym inkorporację do Korony.
17.10-17.45 – Dyskusja
23 maja 2026 r.
Panel IV – Piśmiennictwo
Prowadzenie: prof. dr hab. Anna Pobóg – Lenartowicz (UO)
10.00-10.20 prof. dr hab. Jolanta M. Marszalska (UKSW) – Kultura książki na Mazowszu w XV i XVI wieku.
10.20-10.40 – prof. dr hab. Czesław Grajewski (UKSW) – Antyfona „Gratulemur in honore” w późnośredniowiecznej liturgii katedry płockiej. Próba wyjaśnienia obecności.
10.40-11.00 – dr Anna Głusiuk (UKSW) – Kodeks norbertanek jako źródło do dziejów Kościoła na Mazowszu w średniowieczu
11.00-11.20 – dr Bartłomiej Dźwigała (UKSW) – Drukowany mszał płocki z 1520 toku w perspektywie inkorporacji Mazowsza do Korony
11.20-11.50 Dyskusja
11.50-12.10 Przerwa kawowa
Panel IV – Wojskowość. Społeczeństwo
Prowadzenie: Prof. dr hab. Andrzej Radzimiński (UMK)
12.10-12.30 – Prof. dr hab. Janusz Odziemkowski (UKSW) – Militarne znaczenie Mazowsza (XI-XVI w.)
12.30-12.50 – mgr Hubert Juchimiuk (UKSW) – Budowle o charakterze obronnym w XVI wieku w świetle „Najstarszego opisu Mazowsza” Jędrzeja Święcickiego.
12.50-13.10 – Ks. prof. dr hab. Waldemar Graczyk (UKSW) – Społeczny obraz Płocka w czasie inkorporacji w 1495 roku
13.10-13.30 – Dyskusja
13.30-13.45 – Podsumowanie i zakończenie konferencji
13.45 Obiad
